20 yaş dişleri (üçüncü büyük azı dişleri), çene gelişiminin son dönemlerinde süren ve çoğu zaman ağızda yeterli yer bulamadığı için gömülü veya yarı gömülü kalan dişlerdir. Özellikle ağrı, enfeksiyon, diş eti şişliği, komşu dişe zarar verme veya çene kemiği içerisinde kist oluşumu gibi riskler oluşturduğunda çekilmesi gerekebilir.
Diş Hekimi Onur Özen Antakya diş hekimi olarak hastalarını ayrıntılı klinik muayene ve dijital radyolojik değerlendirme sonrasında bilimsel kriterlere göre değerlendirir. Her gömülü 20 yaş dişi çekilmek zorunda değildir. Tedavi kararı; hastanın şikâyetleri, dişin konumu, çevre dokular ve uzun dönem ağız sağlığı dikkate alınarak verilir.
Antakya, Defne, Harbiye, Altınözü, Samandağ ve Hatay'ın farklı ilçelerinden gelen hastalar için hedefimiz; gereksiz işlem yapmadan, doğru zamanda doğru tedaviyi planlamaktır.
20 yaş dişleri genellikle 17-25 yaş arasında sürmeye başlar. Bazı bireylerde tamamen sağlıklı şekilde çıkabilirken bazı kişilerde;
• Çene kemiği içerisinde tamamen gömülü kalabilir.
• Diş etinin altında yarı gömülü olabilir.
• Yan yatmış şekilde sürebilir.
• Komşu ikinci azı dişine baskı yapabilir.
• Hiç sürmeyebilir.
Bu durum kişiden kişiye değişir ve yalnızca röntgen ile kesin olarak değerlendirilebilir.
Her gömülü diş çekilmez. Ancak aşağıdaki durumlarda çekim önerilebilir:
• Tekrarlayan ağrı
• Diş eti iltihabı (Perikoronitis)
• Yüzde şişlik
• Çene açmada zorlanma
• Kötü ağız kokusu
• Çiğneme sırasında ağrı
• Komşu dişte çürük oluşması
• Komşu dişte kemik kaybı
• Ortodontik tedavi planı
• Kist veya tümör oluşum riski
• Sürekli enfeksiyon gelişmesi
Her hastanın durumu bireysel olarak değerlendirilmelidir.
Bazı hastalarda yıllarca hiçbir belirti görülmeyebilir. Şikâyet oluştuğunda ise en sık görülen belirtiler şunlardır:
• Arka bölgede ağrı
• Çene arkasında baskı hissi
• Kulak çevresine yayılan ağrı
• Boğaza vuran ağrı
• Diş eti şişliği
• Ağız açmada zorlanma
• Ağız kokusu
• Yutkunurken rahatsızlık
• Yemek sıkışması
• Yüzde şişlik
Bu belirtiler farklı ağız ve diş hastalıklarında da görülebileceği için kesin tanı yalnızca diş hekimi muayenesi ile konulur.
Tedavi planlamasında yalnızca ağız içi muayene yeterli değildir. Gerekli durumlarda;
• Panoramik röntgen
• Dental Volumetrik Tomografi (CBCT)
• Klinik muayene
• Çene siniri ile mesafenin değerlendirilmesi
• Kök yapısının incelenmesi
• Komşu dişlerin değerlendirilmesi
Bu değerlendirme özellikle alt çenedeki gömülü dişlerde güvenli tedavi açısından önemlidir.
İşlem lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Genel olarak süreç şu şekildedir:
• Bölge uyuşturulur.
• Gerekli ise diş eti açılır.
• Kemik üzerinde kontrollü çalışma yapılabilir.
• Diş uygun şekilde çıkarılır.
• Bölge temizlenir.
• Gerekli görüldüğünde dikiş uygulanır.
İşlem süresi;
• Dişin konumu
• Kök yapısı
• Gömülülük derecesi
• Anatomik yapı
gibi faktörlere göre değişebilir.
Lokal anestezi sayesinde işlem sırasında ağrı hissedilmesi beklenmez. Hasta yalnızca;
• basınç,
• titreşim,
• hafif itme hissi
İşlem sonrasında görülebilecek ağrı ise hekimin önerdiği ilaçlar ve bakım önerileri ile çoğu zaman kontrol altına alınabilir.
İlk 24 saat iyileşme açısından oldukça önemlidir. Hastalara genellikle şu öneriler verilir:
• İlk gün tükürmemek
• İlk saatlerde sıcak yiyecek tüketmemek
• Sigara kullanmamak
• Bölgeyi zorlamamak
• İlk gün ağır egzersiz yapmamak
• Doktorun önerdiği ilaçları düzenli kullanmak
• İlk gün buz uygulamak
• Kontrol randevusuna gelmek
İyileşme süresi kişinin genel sağlık durumuna ve çekimin zorluk derecesine göre değişebilir.
Her gömülü diş sorun oluşturmaz. Ancak bazı hastalarda;
• Tekrarlayan enfeksiyon
• Komşu dişte çürük
• Diş eti hastalığı
• Kemik kaybı
• Kist gelişimi
• Sürekli ağrı
• Ağız açmada zorlanma
gibi problemler ortaya çıkabilir. Bu nedenle düzenli diş hekimi kontrolleri önemlidir.
Bazı hastalarda tedavi planı daha ayrıntılı hazırlanır. Örneğin;
• Diyabet hastaları
• Kan sulandırıcı kullananlar
• Hamileler
• Kalp hastaları
• Bağışıklık sistemi hastalıkları bulunan bireyler
• Çene sinirine yakın gömülü dişler
Bu durumlarda ilgili tıbbi öykü ayrıntılı şekilde değerlendirilir.
Şikâyet başlamadan yapılan değerlendirme;
•Daha kolay tedavi planlanmasını,
•Komşu dişlerin korunmasını,
•Olası enfeksiyonların önlenmesini,
•İleri cerrahi işlemlerin azalmasını
sağlayabilir. Bu nedenle özellikle genç erişkinlerde düzenli diş muayeneleri önerilir.
Her gömülü 20 yaş dişi aynı değildir.
Diş Hekimi Onur Özen, Antakya diş kliniğinde hastalarını ayrıntılı değerlendirme sonrasında tedavi planına yönlendirir. Amaç yalnızca dişi çekmek değil; ağız sağlığını uzun vadede koruyacak en doğru yaklaşımı belirlemektir.
Kliniğimiz Antakya başta olmak üzere Defne, Harbiye, Samandağ, Altınözü ve Hatay'ın farklı bölgelerinden gelen hastalara hizmet vermektedir.
Hayır. Bazı kişilerde hiç oluşmayabilir, bazı kişilerde ise çene kemiği içinde gömülü kalabilir.
Hayır. Belirti vermeyen ve çevre dokulara zarar oluşturmayan bazı gömülü dişler düzenli takip edilebilir.
İşlem süresi dişin konumuna, gömülülük derecesine ve anatomik özelliklere göre değişebilir.
Bazı hastalarda ilk birkaç gün hafif veya orta derecede şişlik görülebilir. Bu durum çoğu zaman geçicidir.
Zorluk derecesi dişin pozisyonuna göre değişir. Bu nedenle işlem öncesinde ayrıntılı radyolojik değerlendirme yapılır.
Alt çenedeki bazı dişler sinire yakın olabilir. Bu risk panoramik röntgen ve gerektiğinde dental tomografi ile değerlendirilerek tedavi planı oluşturulur.
Hayır. Çekilen 20 yaş dişi yeniden oluşmaz.
Evet. Kesin tedavi planı ancak klinik muayene ve uygun radyolojik inceleme sonrasında belirlenebilir.
Gömük Dişler tedavi edilmediği takdirde istenmeyen sonuçlara neden olabilmektedir.
Onur ÖZEN / Antakya Diş Hekimi